ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପରିପକ୍ୱ କରିବା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଚକ୍ର

ଆତ୍ମିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିର ଚାରିଟି ଅଲଗା ଅଲଗା ସ୍ତର ମାଧ୍ୟମରେ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପରିପକ୍ୱ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଚକ୍ରର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । 

ସ୍ତର ଗୁଡ଼ିକ : ନମୁନା, ସହାୟତା, ଦୃଷ୍ଟି ଦେବା ଏବଂ ଛାଡ଼ିଦେବା ।

ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଚକ୍ର ଜଣେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ନୂତନ ଠାରୁ କୌଶଳୀ ବା ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଅବସ୍ଥାକୁ ନେଇଥାଏ ଏବଂ ସେମାନେ ଉକ୍ତ କୌଶଳରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଆଉ ଆବଶ୍ୟକ ନ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରେ । ଅନେକ ଶିଷ୍ୟ ଏବଂ ଶିଷ୍ୟ ଗଠନକାରୀ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଚକ୍ରର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସ୍ତରରେ ରହିଯାଆନ୍ତି (ନମୁନା, ସହାୟତା), ତୃତୀୟ ସ୍ତରରେ (ଦୃଷ୍ଟିଦେବା) ଅଧିକ ସମୟ ଅତିବାହିତ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ  ପ୍ରାୟତଃ କେବେବି ଚତୁର୍ଥ ସ୍ତର (ଛାଡ଼ିଦେବା) ଭଳି ସ୍ତରକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ ।

ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଚକ୍ର ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ :

ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଚକ୍ର କ'ଣ ଅଟେ? ଏହାକୁ ଏପରି ବୋଲି ଭାବନ୍ତୁ । ଆପଣ କେବେ ସାଇକେଲ ଚଳାଇବା ଶିଖିଛନ୍ତି କି? ଆପଣ କେବେ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଶିଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି କି? ଯଦି ଏହା ସତ, ତେବେ ଏହା ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଯେ ଆପଣ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଚକ୍ର ଅନୁଭୁତି ସହ ଜାଣିଛନ୍ତି ।

ନମୁନା

ଏକ ଅଭ୍ୟାସ ବା ଉପକରଣର ଏକ ଉଦାହରଣ ଦେଇ ସରଳ ଭାବରେ ନମୁନା ଦେବା  ।  ଏହା ହିଁ ତାଲିମ୍ ଚକ୍ରର ସବୁଠାରୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଂଶ ଅଟେ ।  ଏହାକୁ ସାଧାରଣତଃ କେବଳ ଥରେ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଏହା କେବଳ ଏକ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି ଯେ ଏକ ଅଭ୍ୟାସ ବା ଏକ ଉପକରଣର ସ୍ଥିତି ଅଛି ଓ ଏହା ଦେଖିବାକୁ କିପରି ସେ ବିଷୟରେ ଏକ ସାଧାରଣ ଧାରଣା ଦେଉଛି ।  ବାରମ୍ବାର ନମୁନା ଦେବା ଦ୍ୱାରା ତାହା କାହାକୁ ସୁସଜ୍ଜିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଫଳପ୍ରଦ ଉପାୟ ନୁହେଁ ।  ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜେ ନିଜେ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ କରନ୍ତି । ଜଣେ ପିଲା ଯେତେବେଳେ କାହାକୁ ବାଇ-ସାଇକେଲ୍ ଚଳାଉଥିବାର ଦେଖିବ, ତେବେ ତାହା ଏକ ନମୁନା ଅଟେ ।

ସହାୟତା କରିବା

ସହାୟତା କରିବା ବିଷୟ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଦକ୍ଷତା ଅଭ୍ୟାସ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି । ଏହା ନମୁନା ଅପେକ୍ଷା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ନେଇଥାଏ ।  ଏଥିପାଇଁ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ “ହାତ ଧରିବା” ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ ।  ଶିକ୍ଷକ ଆଦେଶ ଦେବା ଓ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବାରେ ଏକ ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ବହନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।  ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷ ନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ବିଷୟ ସ୍ଥାୟୀ ହୋଇ ନ ଥାଏ, ମାତ୍ର କେବଳ ସେମାନେ ସେହି ଦକ୍ଷତାର ଆଧାର ବୁଝିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।  ଯଦି ଏହି ବିଷୟ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଜାରି ରହେ, ତେବେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହୋଇଯିବ ଓ କେବେ ବି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ ।  ସହାୟତା ବିଷୟର ଅନ୍ତ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ନମୁନା ହେବାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନଟ ହେବା ଉଚିତ୍ । ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ପିଲା ବାଇସାଇକେଲ୍ ଶିଖୁଥିଲା ବେଳେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ମାତା ବା ପିତା ତାକୁ ଧରିଥା’ନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତାହା ହେଉଛି ସହାୟତା କରିବା ସମୟ ।

ଲକ୍ଷ୍ୟ କରନ୍ତୁ

ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବା ସର୍ବାଧିକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅଟେ ।  ଏଥିରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀଙ୍କ ସହିତ ଅଧିକ ପରୋକ୍ଷ ଯୋଗାଯୋଗ ସମ୍ପୃକ୍ତ ।  ଏକ ଦକ୍ଷତାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷତାର ସହିତ ଏଥିରେ ବୃଦ୍ଧିଲାଭ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।  ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ବିଷୟ ଏକତ୍ରିତ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ହୁଏତ ଦଶଗୁଣ ବା ଅଧିକ ହେବ ।  ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ସେହି ଦକ୍ଷତାରେ ବୃଦ୍ଧିଲାଭ କଲା ବେଳେ, ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ହୁଏତ କମ୍ ନିୟମିତ ଓ ଅଧିକ ପ୍ରତାରଣାପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରେ ।  ଏହି ସମୟରେ, ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଧୀରେ ଧୀରେ ଅଧିକ ଦାୟିତ୍ୱସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ ଓ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥାଏ ।  ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ଶିଷ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ଏହି ବିଷୟ ଶେଷ ହେବାର ଚିହ୍ନ ହେଉଛି ଯେତେବେଳେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ତା’ର ଦକ୍ଷତାକୁ ସଫଳତାର ସହିତ ଚତୁର୍ଥ ପିଢ଼ିରୁ ସେହିମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦେଇଛି ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ସେ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଛି । ଯେତେବେଳେ ପିତାମାତା ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନକୁ ଏକ ବାଇସାଇକେଲ୍ ଚଳାଉଥିବାର ଦେଖୁଛନ୍ତି ଓ ସେ ଯଥେଷ୍ଟ ଦକ୍ଷତାର ସହିତ ଚଳାଇପାରୁ ଥିବାର ଓ ଆଉ ତଦାରଖ କରିବା ଅନାବଶ୍ୟକ ବୋଲି ଦେଖନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ହିଁ ତାହା ହେଉଛି ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବାର ସମୟ ।

ପରିତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ

ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା ଏକ ପ୍ରକାର ଉନ୍ନତି ଅଟେ, ଯେତେବେଳେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଶିକ୍ଷକଙ୍କର ଜଣେ ସାଙ୍ଗ ହୋଇଯାଏ ।  ସମୟାନ୍ତରରେ ଯୋଗାଯୋଗ ଓ ସାଙ୍ଗ ହୋଇ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ହୁଏତ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଓ ଶିକ୍ଷକଙ୍କଠାରେ ଜାରି ରହିବ, ତାହା ହେଉଛି ସେହି ସମାନ୍ ଯୋଗାଯୋଗର କାମ ।

ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ପିତା ବା ମାତା ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନକୁ ସେମାନଙ୍କ ବାଇସାଇକେଲ୍ ଚଲାଇବା ପାଇଁ ତଦାରଖ ନ କରି ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତାହା ହିଁ ହେଉଛି ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା ସମୟ ।