Hoggaaka wada shaqaynta ku dhisan

Hoggaaminta isku-xidhka kiniisadaha waxay u saamaxdaa koox sii kordhaysa oo kiniisado fudud ah inay wada shaqeeyaan, hoggaamiyeyaal cusub soo saaraan, oo ay qabtaan wax ka sii badan oo ka mid ah waxyaalaha wanaagsan ee Eebbe dadkiisa u qorsheeyey. Haddaba maxaa ku dhaca kiniisadaha markay koraan oo ay bilaabaan kiniisado cusub oo iyaguna bilaaba kiniisado cusub oo haddana bilaaba kuwo kale? Sidee ayay isku xidhan u sii ahaanayaan? Sidee ayay nolosha u wada noolaanayaan iyagoo ah qoys ruuxi ah oo fidsan?

Marka qoysaska ruuxiga ah (taas oo ah, kiniisadaha fudud) ay tarmaan, waxaa si dhakhso ah u samaysma isku-xidhyo kiniisado is qaraabo ah. Isku-xidhyadani dabadeed waxay u shaqeeyaan sida kiniisad magaalo ama gobol.

Heerkan magaalo ama gobol ayaynu ku aragnaa odayaasha iyo adeegayaasha iyagoo hawlgala. Sidoo kale heerkan ayay hadiyadaha hoggaamintu, sida rasuul, nebi, wacdiyihii Injiilka, adhijir (wadaad), iyo macallin, ka shaqeeyaan. Hadiyadahan hoggaamineed ugu horrayn waa hadiyado lagu qalabeeyo xerta oo dhan si ay adeegga ugu noqdaan kuwo waxtar badan. Hoggaamiyayaashan iyo sidoo kale odayaasha iyo adeegayaashu waxay u adeegi karaan tiro badan oo qoysas ruuxi ah.

Qaabkan waxaynu ku aragnaa Qorniinka, tusaale ahaan adeegayaashii kiniisadda Yeruusaalem ama odayaashii kiniisadda Efesos. Qaab-dhismeedkan wuxuu heerka weyn ku adeegsadaa isla qaababka ka muuqda qoysaska ruuxiga ah ee heerka yar. Qaabka 3/3 sidoo kale wuxuu ka muuqdaa kulamada tababarka hoggaaminta iyo kulamada kooxaha la taliyayaasha ah.

Qaabka Afarta Qaybood waxaa loo adeegsadaa qorshayn, qiimayn, iyo la talin heerarka sare. Waxa keliya ee la beddelo waa in adeegsigu noqdo mid kooxeed halkii uu ka ahaan lahaa mid qofeed. Ujeeddooyinka iyo hawlaha waxaa lagu qaadaa heerka uu kulanku matalayo. Badanaa aagga uu isku-xidhku ka bilaabmo ayaa noqda xarunta hoggaamineed.

Marka saamaynta isku-xidhkaasi sii fido, wuxuu si dhab ah ugu daraa heerar ka hooseeya shabakaddii hore. Tusaale ahaan, haddii isku-xidh kiniisadeed uu ka bilaabmo Tampa, marka hore wuxuu u shaqayn doonaa sidii kiniisad magaalo oo Tampa ku taal. Marka saamayntiisu ku faafto gobolka Florida oo dhan, wuxuu dabadeed u shaqayn karaa sidii kiniisad gobol, isagoo leh laamo kiniisado farac ah oo ku kala yaal magaalooyin iyo degmooyin kala duwan. Markuu sii koro, wuxuu bilaabi doonaa inuu ku shaqeeyo heer qaran iyo xitaa heer caalami ah.

Waxaa jiri doona laamo kala duwan oo kiniisado farac ah oo ku kala yaal gobollo iyo dalal kala duwan oo dunida ah. Kiniisadahani badanaa way isku xidhan yihiin sababtoo ah waxay wadaagaan isla DNA-da ruuxiga ah iyo asal isku mid ah. Haddii qaar ka mid ah laamahaasi ay isu gooyaan oo ay noqdaan isku-xidhyo u gaar ah sababo la xiriira fudayd, luqad, ama arrimo kale, taasi dhibaato ma aha. Haddii DNA-da si guul leh loo sii gudbiyey, markaas wax kasta oo loo baahan yahay si loo aasaaso dhaqdhaqaaq cusub oo xerta tarmaysa waxay ku jiraan qoys kasta oo ruuxi ah, xataa xubin kasta oo ka mid ah qoys ruuxi ah. Badanaa, kiniisad kastaa way yar tahay, waxayna ka kooban tahay 4 ilaa 12 qof oo waaweyn, oo ay carruurtooduna la joogaan.

Kiniisadahani waa kuwo jiilal kala duwan leh, in kastoo dhalinyaradu ay bilaabi karaan kiniisado ka dhex dhisan facooda haddii ay sidaas rabaan. Cabbirkan yar wuxuu suurta geliyaa in xidhiidhyadu noqdaan kuwo aad isugu dhow, in isla xisaabtanku noqdo mid wax ku ool ah, iyo in ka qaybgalka uu noqdo mid buuxa. Qaabka caadiga ah ee dadka Masiixa u yimaada ama kuwa hore u raacay Masiixa laakiin u guuraya deegaan cusub ma aha inay ku biiraan kiniisad jirta, balse waa in lagu qalabeeyo inay bilaabaan qoys ruuxi ah oo cusub, dabadeedna qoyskaas lagu xiro isku-xidhka.

Sidan, qoysaska ruuxiga ahi waxay ahaan karaan kuwo yaryar oo ku filan inay aad u miro badan yihiin kuna waxtar badan yihiin samaynta xerta. Mar kale, cabbirkan yari wuxuu suurta geliyaa in xidhiidhyadu noqdaan kuwo aad isugu dhow, in isla xisaabtanku noqdo mid wax ku ool ah, iyo in ka qaybgalka uu noqdo mid buuxa. Diyaargarowga kiniisadaha fudud iyo kuwa Ciise raaca shaqsi ahaanba ay ku bartaan, ku addeecaan, oo ku wadaagaan Erayga Eebbe waa DNA-da ruuxiga ah ee dhaqdhaqaaq. Haddii tan si guul leh jiilba jiil, kiniisadba kiniisad, rumaysteba rumayste loogu sii gudbiyo, markaas wax kasta oo loo baahan yahay si dhaqdhaqaaq cusub oo xerta tarmaysa loo bilaabo waxay horayba ugu jiraan qoys kasta oo ruuxi ah iyo qof kasta oo Ciise raaca.

Marka dhaqdhaqaaqyadu dhaqdhaqaaqyo kale bilaabaan, markaas ayaynu bilaabaynaa inaan aragno "khamiirka" oo dhex shaqaynaya cajiinka magaalo, gobol, ama xitaa qaran dhan. Sidaas ayay Boqortooyada Eebbe ku timaaddaa, si doonista Eebbe dhulka looga sameeyo sida samada looga sameeyo. Sidaas ayaynu ku dhammayn karnaa Amarka Weyn annagoo xer ka samaynayna ummadaha oo dhan.